ఆధిపత్య వర్ణాన్ని తుడిచిపెట్టిన “దిగులు వర్ణం” పుస్తక సమీక్ష!

“దిగులు వర్ణం” లో నాకే తెలియని దిగుళ్ళను , వర్ణాలను వెలికి తీసి నాకు కన్నీళ్ళను తెప్పించిన సమీక్ష ఇది. ఈ వారం విమల సాహితీ పత్రిక లో ప్రచురితమైంది. Neelam SarveswaRao సర్వేశ్వరరావు నీలం గారికి జీవిత కాలపు కృతజ్ఞతలు తప్పకుండా చదవండి. Vidyadhar Jeldi గారికి ధన్యవాదాలతో

కవిత్వం అనేది కేవలం కొన్ని పదాల కలయిక కాదు; అది ఒక సామాజిక ఆక్రందన మరియు భావోద్వేగాల సముద్రం. ఒక కవిత కవి చేతి నుండి బయటకు వచ్చిన తర్వాత, దానికి పాఠకులు లేదా సమీక్షకులు ఇచ్చే బహుముఖ అర్థాలే దానికి అసలైన జీవం పోస్తాయి. అత్యాచారాలు, సాక్ష్యాల తారుమారు లాంటి తీవ్రమైన అంశాలపై రాసినప్పుడు అందులోని ఆవేదన, ఆగ్రహం కాస్త తీవ్రంగానే అనిపిస్తాయి, కానీ అది అతిశయోక్తి కాదు. కవితలోని అక్షరాల వెనుక ఉన్న సామాజిక, మానసిక కోణాలను, అంతరార్థాలను లోతుగా వెలికితీసి విశ్లేషించడమే ఒక సమీక్షకుడి బాధ్యత. అలా విభిన్న అర్థాలను, పరమార్థాలను ఆవిష్కరించకపోతే కవితలోని అసలైన లోతు ఎప్పటికీ పాఠకుడికి బాహ్య ప్రపంచానికి తెలియకుండానే ఉండిపోతుంది!

“ఒక పుస్తకానికి ముఖచిత్రమే మొదటి పరిచయం. ఈ కవితా సంకలనం కవర్ పేజీ కేవలం ఒక చిత్రం మాత్రమే కాదు, కవితల అంతరంగాన్ని ఆవిష్కరించిన ఒక ప్రతీక. దాని వెనుక ఉన్న గూఢార్థాన్ని చూస్తే… గడ్డకట్టిన కాలానికి ప్రతీక అయిన ఆ మంచు శూన్యతలో, భౌతిక నియమాలను ధిక్కరిస్తూ వెలిగే ఆ లాంతరు వెలుతురు మృత్యువు లాంటి నిరాశపై అస్తిత్వం సాధించిన సజీవ చైతన్య విజయం.”

ఆమెకు కథలంటే శ్వాస… ప్రాణాధారమైన ఆత్మబంధం! తన పంచప్రాణాలైన కథల సుడిగుండాల సరిహద్దులను బద్దలుకొట్టుకుంటూ, ఆమె కవిత్వపు అగాధ రాత్రీ లోయల్లోకి రౌద్రంగా దూకిన ఆ కాలసర్ప క్షణాన… నిశ్శబ్ద ఆకాశపు నడిబొడ్డున బ్రహ్మాండాలు బద్దలవుతూ మహా పిడుగులు విస్ఫోటనం చెందాయి! ఆమె రక్తాన్నిధారబోసి నిర్మించుకున్న కథలనే రాతి ప్రాకారాలు, ఆ ప్రచండ రుద్రఘాతానికి క్షణకాలంలో కళ్ళముందే భస్మీపటలమై, నిప్పుల తుఫానులా గాల్లో కలిసిపోయాయి. తన ప్రాణమైన కథలు బూడిదవుతుంటే ఆమె అంతరాత్మ ఎంతగా విలవిల్లాడిందో, ఆ వేదన నుంచే మహా రుద్రరూపం ఉద్భవించింది! ఆ ఘోర కథలోద్వేగపు చితి నుంచే, కవయిత్రి రోహిణీ వంజారి గారి కలం ఒక ప్రళయకాల మెరుపు కడ్డీలా రూపాంతరం చెందింది. అది శ్వేత కాగితపు పొరలను నిలువునా దహించివేస్తూ, అక్షరాల అగ్నిజ్వాలలను, నిప్పుల వర్షాన్ని కురిపించింది! అప్పటివరకు వచన వాక్యాల ఇనుప చట్రంలో బందీలుగా ఉన్న కథల ప్రాణపాత్రలన్నీ ఆ భీకర ధ్వని తరంగాల తాకిడికి కరిగి నీరైపోయాయి. ఆపై, రోహిణీ గారి నిలువెల్లా కవిత్వపు నల్లటి ఉడుకు లావాగా మారి విశ్వమంతటా ప్రవహించింది! ఆమె ప్రేమించిన కథలే ఇక్కడ కవిత్వపు ప్రళయ ప్రవాహంగా మారాయి. కాలపు గుండెను నిలువునా చీల్చుకుంటూ దూసుకొచ్చిన ఆ మహా ఉప్పెనలో సమస్త విశ్వ శబ్దాలూ, శతాబ్దాల మౌనాలూ భస్మమైపోగా… చివరకు శూన్యంలో కేవలం ఆమె కవితా గళం యొక్క స్వరూపం మాత్రమే బ్రహ్మాండమంతటా ప్రళయ భీకరంగా, రౌద్రంగా ప్రతిధ్వనించింది! ఆమె సృష్టించే అక్షర రూపాలన్నింటికీ మూలసూత్రం, పరమార్థం… తన ప్రాణమైన కథల చైతన్య సమాధి పై లేచింది- అక్షరాలా కవిత్వపు అగ్నిపర్వతమే!

“ఆ రెండు దీపాలే” కవిత లో కవయిత్రి అందించిన మానసిక విశ్లేషణను పరిశీలిద్దాం….మనుషులు తమ లోపలి భయాలను, అపరాధ భావాన్ని తమకు తెలియకుండానే ఇతరుల ముఖాలపై చిత్రించే ఉపచేతన మనస్తత్వ క్రీడను, వారు వేసుకునే ఆత్మవంచన ముసుగులను ఈ కవిత బట్టబయలు చేస్తుంది.

“ఎర్రటి బొట్టు బిళ్ళ లాంటి టపాసను నట్టులో పెట్టి

నేలకేసి కొడితే ఫట్ మని పేలే నేలటపాసా నాకు బాల్యం/పది పైసలు ఇస్తే చాలు

కరీమ్ సాయిబు ప్రేమగా

నా చేతికి చుట్టే గులాబీ మిఠాయే నా ఖరీదైన రిస్టు వాచీ/

బడి దగ్గర పోటీలు పడి ఏరుకుని దారంతో

గుచ్చి మేడలో వేసుకుని ముసిరిన పొగడ పూలమాలే నా సువర్ణ కంఠాభరణం/

ముదురాకుపచ్చ రంగులో పాచి పట్టిన చేపట్టు గోడల మీద నూనె పోసివత్తులేసి

వెలిగించిన/రెండు దీపాలే మా ఇంటి నిండా కాంతులు చిమ్మే వెలుగు పూల

జల్లులు”

ఇది చనిపోయిన వర్తమాన శ్మశానం నుండి తెగపడిన అవయవాలు తమ గతకాలపు శైశవాన్ని వెతుక్కునే ఒక రకమైన స్వప్న జగత్తు. ఈ వికృత దృశ్యంలో మనిషి ఉనికి నిలువునా చీలిపోయి, భుజాల పైనుంచి విసిరి వేయబడిన తలలు ఒకచోట, చలనం లేని మొండాలు మరొకచోట పడి కొట్టుమిట్టాడుతున్నాయి. నేలకేసి కొడితే పేలే టపాసా ధ్వనిని తెగపడిన తలల్లోని మస్తిష్క నరాలను ఒక్కసారిగా పేల్చివేసే వింత శబ్ద తరంగం కాగా, రక్తపు ముద్దలాంటి చేతికి చుట్టుకున్న “ఆ గులాబీ మిఠాయి వాచీ” స్తంభించిపోయిన కాలాన్ని సూచించే ఒక భయానక కాలయంత్రంలా మారుతుంది. తెగిపోయిన మెడ గాయం చుట్టూ దారంతో గుచ్చిన పొగడపూల మాల, ఆ రక్తసిక్తమైన కోతను కప్పి ఉంచే ఒక వికృత అలంకరణలా కనిపిస్తుంటే, పాచి పట్టిన ముదురాకుపచ్చ గోడల మీద నూనె లేకుండానే మండుతున్న

” ఆ రెండు దీపాలు” మరేవో కావు; కపాలం నుండి ఊడిపడి గాల్లో తేలుతూ కాంతిని కక్కుతున్న రెండు భీకరమైన కండ్లగుడ్లు. తల ఒకచోట మొండెం మరొక చోట విడిపోయి జీవచ్ఛవంలా మారిన మానవుడు; తన విచ్ఛిన్నమైన అస్తిత్వపు ముక్కలను ఏరుకుని బతకాలని చూస్తున్న ఒక దయనీయ మానసిక నరకాన్ని మన కళ్ళకు కట్టి చూపుతుంది కవయిత్రి.

“మనిషిలో చెత్త” కవిత లో రోహిణి వంజారి గారు ఎత్తి చూపిన అంతర్గత కాలుష్యాన్ని తెలుసుకుందాం….మనిషి అంతరంగం ఒక చెత్తకుప్పగా మారినప్పుడు బాహ్య సమాజం కూడా ఒక మురికివాడలాగే కనిపిస్తుందని, లోపలి ఆలోచనల కల్మషాన్ని తగలేయనంత కాలం బయటి ప్రపంచం శుభ్రపడదనే అంతర్గత నగ్నసత్యాన్ని ఈ కవిత ఆవిష్కరిస్తుంది.

చిరునవ్వుల చిత్తరువులు…ఊహూ…ఏమీ లేదిప్పుడు/టచ్ స్క్రీన్ నుంచి ఓ చేత్తో జరుపుతూ మరో చేత్తో తింటున్నది ఏం రుచో తెలియనంతగా/నేత్ర, చక్షువులు రెండే జ్ఞానేంద్రియాలున్నాయిప్పుడు మానషికి/లేనీపోని చెత్తనంతా బుర్రకెక్కించుకుంటూ మరో బుర్రలోకి బదిలీ చేస్తూ/డంబర్ బిన్ కంటే చెత్తగా మనిషి మెదడును తెలుపుతూ “…..

ఇక్కడ మనిషి ఉనికి నిలువునా ముక్కలై పోయింది. ముఖాలపై సహజమైన భావాలు చచ్చిపోయి శూన్యం రాజ్యమేలుతోంది. టెక్నాలజీ మాయలో పడి మనిషి శరీరం ఒక వికృత రోబో గా మారింది; ఒక చేయి స్క్రీన్‌ను తాకుతుంటే, నోరు ఒక యాంత్రిక రంధ్రంలా మారి ఏం రుచిలో తెలియకుండానే ఆహారాన్ని లోపలికీ తోసేస్తోంది. ఐదు ఇంద్రియాలు వున్న శరీరం కుంచించుకుపోయి, కేవలం డిజిటల్ కాంతిని పీల్చే రెండు రాక్షస కళ్ళు మాత్రమే జీవచ్ఛవానికి గుర్తుగా మిగిలాయి. మనుషుల మెదళ్ళు అదృశ్య పైపులతో ముడిపడి, ఒకరి బుర్రలోకి కుళ్ళిన సోషల్ మీడియా వ్యర్థాలు, కళ్లాలు మరొకరి బుర్రలోకి ద్రవరూపంలో ప్రవహిస్తున్నాయి. చివరకు మనిషి తల ఒక జుగుప్సాకరమైన “డంబర్ బిన్” గా మారిపోయింది. విచక్షణ, మానవత్వం పూర్తిగా కరిగిపోయిన ఈ డిజిటల్ శ్మశానంలో …. మనిషి కేవలం ఒక నిర్జీవ మాంసపు ముద్దగా మిగిలిపోయాడనే ఒక బీభత్స సత్యాన్ని ఈ కవిత్వ పంక్తులు పచ్చిగా చూపుతున్నాయి.

“ప్రొజెక్షన్” కవితలో కవయిత్రి కవితలోని మనోవైజ్ఞానిక సత్యాన్ని లోతుగా అర్థం చేసుకుందాం….మనుషులు తమ లోపలి భయాలను, అపరాధ భావాన్ని తమకు తెలియకుండానే ఇతరుల ముఖాలపై చిత్రించే ఉపచేతన మనస్తత్వ క్రీడను, వారు వేసుకునే ఆత్మవంచన ముసుగులను ఈ కవిత బట్టబయలు చేస్తుంది.

“పొడుగు పొట్టి లావు సన్నం తెలుపు నలుపు మా ఒంటి కొలతల చుట్టూ నీ నిఘా ఎందుకు అనుక్షణం/ఇవి చాలక ఎదురుపడిన స్త్రీని వెకిలి చూపులు చూసే

వెకిలి చూపులు చూసే నీ మకిలి బుద్ధికి/జ్నానపు అద్దాలు తోడుక్కో ఇక/లోహ విహంగపు మహిళ డ్యూటీ కోటును వేసుకుంటుంది/అథ్లెట్ పరుగు పందెంలో షార్ట్ వేసుకుంటుంది/

ఎప్పుడెలా ధరించాలి ఏమి ధరించాలి అది పూర్తిగా మా ఇష్టం/శ్రామిక తల్లి కొంగునీ నడుముకి బిగిస్తుంది…..నీఅజ్ఞానపు ఆదిపత్య ప్రొజెక్షన్ ఆపుకో ఇంకా లేకుంటే నీ వినాశనం లో చాలా దగ్గరలోనే ఉంది!”

మనుషులు తమ లోపలి భయాలను, అపరాధ భావాన్ని తమకు తెలియకుండానే ఇతరుల ముఖాలపై చిత్రించే ఉపచేతన మనస్తత్వ క్రీడను, వారు వేసుకునే ఆత్మవంచన ముసుగులను ఈ కవిత బట్టబయలు చేస్తుంది.

ప్రొజెక్షన్ కవిత పితృస్వామ్య అంధకారం స్త్రీ అస్తిత్వాన్ని, దేహాన్ని దారుణంగా ముక్కలు ముక్కలుగా నరికివేసే నరకకాండను ఒక రక్తసిక్తమైన భయానక పీడకలలా కళ్ళకు కడుతుంది. ఇక్కడ సమాజపు కపట అలంకారాలైన దేవత, మహా పతివ్రత అనే పదాలు…నిశ్శబ్దంగా మాంసాన్ని కోసే నఖ- కిరీటాలుగాను, దేహాన్ని బిగించే అదృశ్య ఇనుప తీగలు గాను రూపాంతరం చెందుతాయి. స్త్రీ నోటి నవ్వులను, కడుపు తిండిని, గొంతునొక్కి గాల్లో కలిపేసే శ్వాస – హరిణి అనే భీకర వన్య ప్రతీకే ఇక్కడి మనువు ముసుగు. స్త్రీ దేహాన్ని సన్నం, తెలుపు నలుపు అంటూ ముక్కలుగా కోయడం కేవలం పోలిక కాదు; అది పురుషాధిక్య వికృత బుద్ధి అనే కసాయి చేతిలో నడిచే సౌందర్య – ఖండనాయంత్రం. సృష్టికి మూలమైన పవిత్ర గర్భం ఇక్కడ మాతృత్వపు పరువు కాదు, నడుమూ ముడతలను సైతం వదలకుండా వేటాడే దృష్టి – బాణాలు పితృస్వామ్య వేట తీవ్రతకు దర్పణాలు. అయితే, ఈ భయానక బంధనాలు ముక్కలను బద్దలుకొడుతూ అంతరిక్షాన్ని శాసించే మహిళా కోటు కేవలం బట్ట కాదు, అది అణచివేతను నిలిపివేసే లోహ – కవచం; అథ్లెట్ షార్ట్ మరియు రెజ్లర్ టీ షర్ట్ లు….. పురుషాధిక్యత గుండెల్లో దింపే విప్లవసాయుధ – గండ్రగొడ్డళ్ళు గానూ, బంధనాలు తెంచుకున్న సింహం – గర్జన అస్త్రాలు గానూ ప్రాణం పోసుకుంటాయి. చివరిగా, శ్రామిక తల్లి నడుముకు బిగించిన కొంగు సాధారణ వస్త్రం కాదు – అది సప్త సముద్రాలు అల్లకల్లోలం చేసే ప్రళయం – పాశం. స్త్రీ అస్తిత్వాన్ని వికృతంగా ప్రొజెక్టర్ చేసే పురుషుడి కళ్ళను పీకేసే తొడగమనే ఆ జ్ణానపు అద్దాలు… అజ్నానాన్ని కాల్చివేసే నిప్పులు – కళ్ళద్దాలు ; ఈ అజ్ఞానపు ఆధిపత్య ప్రొజెక్షన్ ఆపకపోతే పితృస్వామ్య సామ్రాజ్యాన్ని ముక్కలు ముక్కలుగా నరికి, సర్వనాశనం చేసి శ్మశానంగా మారుస్తాం అంటూ కవయిత్రి రోహిణీ వంజారి గారు హెచ్చరిస్తున్నారు.వ్యవస్థలోని కపటత్వాన్ని చీల్చి చెండాడుతూ, స్త్రీ ఆత్మగౌరవాన్ని అత్యున్నతమైన శిఖరంపై నిలబెట్టి , భయవిహ్వలంగా కనిపించే అతిభీకర తిరుగుబాటును మన అంతరంగంలోనున్న అంతఃకరణ శుద్ధితో ముడిపెట్టి కార్యోన్ముఖులను చేయ తలపెట్టిన లాంగ్ మార్చ్ కవిత ఇది.

“డెజావు” కవిత లో కవయిత్రి రోహిణి వుంటాయి గారు అన్యాయానికి గురైన బాధితులు ఆవేదనను, వ్యవస్థలోని లోపాల యొక్క తీరును పరిశీలిద్దాం….మనుషులు తమ లోపలి భయాలను, అపరాధ భావాన్ని తమకు తెలియకుండానే ఇతరుల ముఖాలపై చిత్రించే ఉపచేతన మనస్తత్వ క్రీడను, వారు వేసుకునే ఆత్మవంచన ముసుగులను ఈ కవిత బట్టబయలు చేస్తుంది.

మానభంగం జరిగిందా/అబ్బే…మీ అనుమానం అంతే/జరిగినట్లు ఒక్క ఆనవాలు కనబడితే నా/మేము మానం మీద మసిపూసి/మారేడు కాయ చేసేస్తాంగా../నాలుక తెగ కోశారా…

‌బాధితురాలి శరీరం కేవలం కరగడం లేదు; అది కుళ్ళిపోతున్న నల్లటి మంచులా మారి, భూమి గర్భంలోకి విషంలా ఇంకిపోతోంది. ఆమె గొంతులోంచి వెలువడిన ఆఖరి కేక గాలిలోనే గడ్డకట్టుకుపోయి, చీకటిని చీల్చే ఒక తుప్పుపట్టిన ఇనుప శూలంలా మారి నిలబడింది. అర్ధరాత్రి వేళ చట్టం యొక్క చేతులు.. వేలకొద్దీ కళ్ళు మొలిచిన ఒక భయంకరమైన నల్లటి సరీసృపంగా రూపాంతరం చెంది, న్యాయ గ్రంథాల పుటలను తన పొలుసుల నాలుకతో నాకేస్తూ, సాక్ష్యాల గుండెలను సజీవంగా నమిలి మింగేస్తోంది. ఆ సరీసృపం చిమ్మిన నీలిరంగు విషపు ఉమ్మి చట్టసభల గోడలపై పడి న్యాయదేవత కళ్ళకు కట్టిన గుడ్డను కాల్చేస్తుంటే, ఆ నెత్తుటి బురదలోంచి వికృతమైన నవ్వులతో కూడిన అబద్ధాల పురుగులు పుట్టుకొస్తున్నాయి. “నాలుక తెగ కోశారా” అన్న భయానక ప్రశ్నకు సమాధానంగా, రక్తం చిందిన ఆ నేలపై పెదవులను కుట్టేసిన ఒక భారీ ఇనుప తాళం ప్రత్యక్షమై, అందులోంచి బాధితురాలి గుండె చప్పుడు మాత్రమే వినిపిస్తోంది. ఈ ఘోరాన్ని చూస్తున్న సమాజం ఒక కరిగిపోతున్న, పగుళ్ళు వారిన అద్దాల మేడలా మారిపోగా, అందులో… మనుషుల ముఖాలు మాంసం ఊడిపోయిన అస్థిపంజరాల్లా, తలకిందులుగా వేలాడుతున్న భయానక వంకర… రూపాలుగా కనిపిస్తూ రక్తాశ్రువులు కారుస్తున్నాయి. ఇప్పుడు ఆ నరకం మరింత లోతుల్లోకి, పాతాళంలోకి జారుతోంది. నేల చీలుతుంటే, కింద సజీవంగా సమాధి చేయబడిన వేలాది మంది బాధితుల అస్థిపంజరాలు కదలాడుతున్నాయి. ఆ సరీసృపం కడుపు చీల్చుకుని, అది… మింగేసిన పాత సాక్ష్యాలన్నీ కుళ్ళిన శవాల రూపంలో బయటకు వచ్చి చట్ట సభల సింహాసనాలపై కూర్చుంటున్నాయి. అక్కడ న్యాయం అనేది ఒక పుర్రెతో చేసిన కిరీటంగా మారి, నిందితుల తలపై వెలుగుతోంది. ఆకాశం నుండి నల్లటి రక్తం వర్షంగా కురుస్తుంటే, సమాజమనే అద్దాల మేడ… పూర్తిగా కూలిపోయి, ఆ గాజు ముక్కలు ప్రతి ఒక్కరి గుండెల్లోకి దిగుతున్నాయి. బాధితురాలి ఆత్మ ఇప్పుడు ఒక అగ్నిశిఖగా మారలేదు, అది ఒక భయంకరమైన నిశ్శబ్దపు చీకటిగా మారి, ఈ వ్యవస్థ మొత్తాన్ని సజీవంగా మింగేయడానికి నోరు తెరుస్తోంది. ఆకాశం నుండి కురుస్తున్న నల్లటి రక్తం ఈ శతాబ్దపు నేరాలన్నింటినీ కడిగేయడానికి ప్రయత్నిస్తుంటే, కూలిపోయిన ఆ అద్దాల మేడ గాజు ముక్కల మధ్య ఒక భయంకరమైన సత్యం సాక్షాత్కరిస్తుంది.

ఇదంతా కొత్తగా జరుగుతున్న ఘోరం కాదు; సరిగ్గా… ఇదే చీకటి, ఇదే సరీసృపం, ఇదే నిశ్శబ్దపు తాళం ఇదివరకు కూడా ఇలాగే నిజాన్ని మింగేయడం మనం చూశాం. చట్టం యొక్క సింహాసనంపై కూర్చున్న ఆ శవాల నవ్వులు వింటుంటే గుండె గదుల్లో ఒకే ఒక కేక ప్రతిధ్వనిస్తుంది — ఇది ఇప్పుడే జరుగుతున్న నరకం కాదు, తరతరాలుగా పునరావృతమవుతున్న ఒక శాశ్వత ‘డెజావు’ ఈ వ్యవస్థ కాలచక్రంలో చిక్కుకున్న ఒక అంతం లేని భయానక స్వప్నం, ఇందులో ప్రతి బాధితురాలి ఆఖరి కేక ముందే రాసిపెట్టిన ఒక పాత శాపం, మరణశాసనం!

సమాజంలోని అన్యాయాలను, బాధితుల ఆవేదనను ‘దిగులు వర్ణం’ కవిత్వం ద్వారా మన ముందుకు తెచ్చిన కవయిత్రి రోహిణి వంజారి గారికి ధన్యవాదాలు. వ్యవస్థను నిలదీస్తూ, సామాజిక చైతన్యాన్ని రగిలించే ఈ అద్భుతమైన పుస్తకం ప్రతి ఒక్కరినీ ఆలోచింపజేస్తుందని ఆశిస్తున్నాను.

– సర్వేశ్వరరావు నీలం –

630 4664 725